Doanh nghiệp siêu nhỏ là loại hình doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhất theo quy định của pháp luật Việt Nam. Việc xác định đúng doanh nghiệp siêu nhỏ giúp áp dụng phù hợp chế độ kế toán, chính sách thuế và các chương trình hỗ trợ của Nhà nước. Trong bài viết này, FAST sẽ giúp bạn hiểu rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định hiện hành và những lưu ý quan trọng trong năm 2026.
Tóm tắt ý chính
|
1. Doanh nghiệp siêu nhỏ là gì?
Doanh nghiệp siêu nhỏ là một trong ba nhóm doanh nghiệp thuộc khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của pháp luật Việt Nam. Việc phân loại doanh nghiệp được thực hiện dựa trên các tiêu chí về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và quy mô tài chính của doanh nghiệp.
Theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Nghị định số 80/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp được xác định là doanh nghiệp siêu nhỏ khi đáp ứng đồng thời tiêu chí về lao động và một trong các tiêu chí về doanh thu hoặc tổng nguồn vốn, tùy theo từng lĩnh vực hoạt động.
Việc xác định đúng quy mô doanh nghiệp giúp doanh nghiệp:
- Áp dụng đúng chế độ kế toán theo quy định.
- Xác định nghĩa vụ thuế phù hợp.
- Được hưởng các chính sách hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- Thuận lợi khi tiếp cận vốn vay, đào tạo và chuyển đổi số.
>> Xem thêm: Doanh nghiệp số là gì? Tổng quan và tầm quan trọng
Doanh nghiệp siêu nhỏ được xác định dựa trên tiêu chí về lao động và quy mô tài chính theo quy định của pháp luật.
2. Tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định
Theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp siêu nhỏ được xác định dựa trên nhóm tiêu chí về lao động và quy mô tài chính. Tùy từng lĩnh vực hoạt động, ngưỡng doanh thu hoặc tổng nguồn vốn sẽ có sự khác nhau.
2.1. Tiêu chí về số lao động tham gia BHXH bình quân năm
Đây là tiêu chí bắt buộc khi xác định doanh nghiệp siêu nhỏ.
Theo quy định, doanh nghiệp siêu nhỏ phải có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người.
Số lao động này được xác định trên cơ sở người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc trong năm, không căn cứ vào tổng số lao động thời vụ hoặc lao động cộng tác.
Do đó, doanh nghiệp cần thường xuyên theo dõi số lượng lao động tham gia BHXH để bảo đảm việc phân loại doanh nghiệp được chính xác.
2.2. Tiêu chí về tổng doanh thu năm
Ngoài tiêu chí lao động, doanh nghiệp phải đáp ứng thêm điều kiện về doanh thu hoặc nguồn vốn.
Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực:
- Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản.
- Công nghiệp và xây dựng.
Doanh nghiệp được xác định là siêu nhỏ nếu tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng.
Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực:
- Thương mại.
- Dịch vụ.
Mức doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng.
Doanh thu được xác định căn cứ trên báo cáo tài chính hoặc tờ khai quyết toán thuế theo quy định của pháp luật.
2.3. Tiêu chí về tổng nguồn vốn
Trong trường hợp không sử dụng tiêu chí doanh thu, doanh nghiệp có thể được xác định theo tổng nguồn vốn.
Theo quy định hiện hành:
- Doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp và xây dựng có tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
- Doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ có tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
Tổng nguồn vốn được xác định trên Bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp tại thời điểm kết thúc năm tài chính.
2.4. Lưu ý riêng theo từng lĩnh vực
Không phải mọi doanh nghiệp đều áp dụng cùng một ngưỡng doanh thu.
Doanh nghiệp cần xác định đúng ngành nghề hoạt động chính để đối chiếu tiêu chí tương ứng. Trường hợp doanh nghiệp hoạt động đa ngành, việc phân loại thường căn cứ theo ngành nghề tạo ra doanh thu lớn nhất theo quy định hiện hành.
Việc xác định sai lĩnh vực hoạt động có thể dẫn đến áp dụng không đúng chế độ kế toán hoặc chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ có sự khác nhau theo từng lĩnh vực hoạt động.
3. Phân biệt doanh nghiệp siêu nhỏ với doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa
Doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa đều thuộc nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, mỗi nhóm có tiêu chí phân loại khác nhau về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, doanh thu và tổng nguồn vốn.
Bảng dưới đây giúp doanh nghiệp dễ dàng phân biệt các nhóm doanh nghiệp theo quy định hiện hành:
| Tiêu chí | Doanh nghiệp siêu nhỏ | Doanh nghiệp nhỏ | Doanh nghiệp vừa |
|---|---|---|---|
| Số lao động tham gia BHXH bình quân năm | Không quá 10 người | Trên 10 người đến 100 người (tùy lĩnh vực) | Trên 100 người đến 200 người (tùy lĩnh vực) |
| Doanh thu hoặc tổng nguồn vốn | Mức thấp nhất theo quy định của từng lĩnh vực | Cao hơn doanh nghiệp siêu nhỏ nhưng vẫn trong ngưỡng doanh nghiệp nhỏ | Cao hơn doanh nghiệp nhỏ nhưng chưa vượt ngưỡng doanh nghiệp vừa |
| Quy mô hoạt động | Quy mô nhỏ, bộ máy quản lý tinh gọn | Quy mô trung bình, cơ cấu tổ chức hoàn thiện hơn | Quy mô lớn hơn, hoạt động đa dạng và yêu cầu quản trị cao hơn |
| Chế độ kế toán | Thường áp dụng Thông tư 132/2018/TT-BTC hoặc lựa chọn chế độ kế toán phù hợp theo quy định | Chủ yếu áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC | Áp dụng chế độ kế toán theo quy định tương ứng với quy mô doanh nghiệp |
Việc xác định đúng quy mô doanh nghiệp giúp doanh nghiệp lựa chọn chế độ kế toán phù hợp, thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để doanh nghiệp xây dựng kế hoạch phát triển, quản trị tài chính và mở rộng hoạt động trong từng giai đoạn.
>> Xem thêm: Bảng so sánh giữa mô hình hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ
4. Doanh nghiệp siêu nhỏ áp dụng chế độ kế toán, chế độ thuế nào?
Sau khi xác định doanh nghiệp thuộc nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp cần áp dụng đúng chế độ kế toán và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế TNDN theo quy định của pháp luật. Việc lựa chọn chế độ kế toán phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định mà còn hỗ trợ quản lý tài chính doanh nghiệp, lập báo cáo và phục vụ công tác quyết toán thuận lợi hơn.
4.1. Chế độ kế toán theo Thông tư 132/2018/TT-BTC
Thông tư 132/2018/TT-BTC quy định chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ. Đây là chế độ kế toán được thiết kế theo hướng đơn giản, phù hợp với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, số lượng nghiệp vụ phát sinh không nhiều.
Một số đặc điểm của chế độ kế toán theo Thông tư 132 gồm:
- Hệ thống chứng từ và sổ kế toán được đơn giản hóa.
- Báo cáo tài chính được thiết kế gọn hơn so với các doanh nghiệp có quy mô lớn.
- Phù hợp với doanh nghiệp có bộ máy kế toán tinh gọn hoặc thuê dịch vụ kế toán.
- Giảm bớt khối lượng công việc nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý và quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp cần thực hiện việc ghi chép, lưu trữ chứng từ kế toán và lập báo cáo tài chính theo đúng hướng dẫn của Thông tư nhằm bảo đảm tính đầy đủ, minh bạch của thông tin kế toán.
>> Xem thêm: So sánh Thông tư 58/2026/TT-BTC và 132/2018/TT-BTC
4.2. Trường hợp lựa chọn Thông tư 133/2016/TT-BTC
Mặc dù thuộc nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp vẫn có thể lựa chọn áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC nếu phù hợp với nhu cầu quản trị và đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Thông tư 133 thường phù hợp với các doanh nghiệp:
- Có quy mô hoạt động ngày càng mở rộng.
- Phát sinh nhiều nghiệp vụ kinh tế.
- Có nhu cầu quản trị tài chính, doanh thu và chi phí chi tiết hơn.
- Muốn chuẩn bị cho quá trình phát triển lên doanh nghiệp nhỏ hoặc doanh nghiệp vừa.
Việc lựa chọn chế độ kế toán cần được thực hiện thống nhất trong năm tài chính để bảo đảm tính liên tục và nhất quán của số liệu kế toán.
4.3. Cập nhật theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (áp dụng từ năm tài chính 2026)
Từ năm tài chính 2026, doanh nghiệp cần theo dõi và thực hiện các quy định mới theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (nếu thuộc đối tượng áp dụng). Việc cập nhật kịp thời các quy định mới giúp doanh nghiệp thực hiện đúng chế độ kế toán, hạn chế sai sót khi lập sổ sách, báo cáo tài chính và quyết toán thuế.
Đối với nhiều doanh nghiệp siêu nhỏ, việc thường xuyên theo dõi các thay đổi của chính sách kế toán và thuế có thể tốn nhiều thời gian, đặc biệt khi bộ phận kế toán chỉ có từ một đến vài nhân sự.
Với bộ máy kế toán tinh gọn, nhiều doanh nghiệp hiện lựa chọn Fast Accounting và Fast Accounting Online của FAST để hỗ trợ công tác kế toán. Phần mềm được phát triển trên nền tảng điện toán đám mây, hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật các quy định hiện hành, quản lý chứng từ, sổ sách và lập báo cáo kế toán thuận tiện hơn trong quá trình vận hành.
>> Xem thêm: Doanh nghiệp áp dụng biểu mẫu và sổ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC
Doanh nghiệp siêu nhỏ cần lựa chọn chế độ kế toán phù hợp và cập nhật kịp thời các quy định mới để bảo đảm tuân thủ pháp luật.
5. Một số chính sách hỗ trợ dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ
Nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có doanh nghiệp siêu nhỏ. Tùy từng chương trình và địa phương, doanh nghiệp có thể được hưởng các chính sách hỗ trợ khác nhau.
Một số chính sách hỗ trợ phổ biến gồm:
- Hỗ trợ tiếp cận tín dụng thông qua các chương trình ưu đãi.
- Hỗ trợ tư vấn pháp lý, kế toán và quản trị doanh nghiệp.
- Hỗ trợ đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.
- Hỗ trợ chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý.
- Hỗ trợ xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Để được hưởng các chính sách trên, doanh nghiệp cần xác định đúng quy mô doanh nghiệp và đáp ứng các điều kiện theo quy định của từng chương trình hỗ trợ.
Bên cạnh việc tận dụng các chính sách của Nhà nước, doanh nghiệp cũng nên ứng dụng các giải pháp số trong quản trị tài chính và kế toán nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, tiết kiệm thời gian xử lý nghiệp vụ và giảm thiểu sai sót trong quá trình quản lý.
Xem thêm: Tổng hợp chính sách thuế mới, có hiệu lực từ tháng 6-2026
Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể tiếp cận nhiều chính sách hỗ trợ về tài chính, đào tạo và chuyển đổi số theo quy định hiện hành.
6. Câu hỏi thường gặp
6.1. Doanh nghiệp siêu nhỏ có phải lập báo cáo tài chính không?
Có. Doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn phải lập và trình bày báo cáo tài chính theo chế độ kế toán đang áp dụng. Nếu áp dụng Thông tư 132/2018/TT-BTC, doanh nghiệp thực hiện theo mẫu và hướng dẫn quy định tại thông tư này.
6.2. Doanh nghiệp siêu nhỏ có phải quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp không?
Có. Doanh nghiệp siêu nhỏ vẫn phải kê khai và quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp nếu thuộc đối tượng phải nộp thuế theo quy định. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế khác theo quy định hiện hành.
6.3. Doanh nghiệp siêu nhỏ có bắt buộc phải có kế toán trưởng không?
Không. Tùy theo quy định của pháp luật và loại hình doanh nghiệp, doanh nghiệp siêu nhỏ có thể bố trí người phụ trách kế toán hoặc kế toán trưởng. Doanh nghiệp cần bảo đảm công tác kế toán được thực hiện đúng quy định hiện hành.
Việc xác định đúng doanh nghiệp siêu nhỏ giúp doanh nghiệp áp dụng đúng chế độ kế toán, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và tận dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp lựa chọn mô hình quản trị phù hợp và xây dựng kế hoạch phát triển trong từng giai đoạn.
Quản lý kế toán thủ công dễ mất thời gian và phát sinh sai sót. Fast Accounting và Fast Accounting Online của FAST giúp doanh nghiệp quản lý số liệu tập trung, lập báo cáo nhanh chóng và đáp ứng quy định hiện hành.
Thông tin liên hệ:
- Website: https://fast.com.vn/
- Email: info@fast.com.vn
- Fanpage: https://www.facebook.com/PhanMemFAST
- Zalo: https://zalo.me/phanmemfast