Ngày 6-4-2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 132/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 41/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập. Nghị định mới chính thức có hiệu lực từ ngày 21-5-2026.
Tổng hợp những sửa đổi, bổ sung nổi bật của Nghị định 132/2026/NĐ-CP
Làm rõ thời điểm để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập
Căn cứ khoản 3 Điều 3 Nghị định 41/2018/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung tại Điều 1 Nghị định 132/2026/NĐ-CP), quy định về thời điểm tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán (áp dụng từ ngày 21-5-2026) được xác định như sau:
- Trường hợp hành vi vi phạm đã kết thúc: thời hiệu xử phạt được tính kể từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm.
- Trường hợp hành vi vi phạm vẫn đang diễn ra: thời hiệu xử phạt được tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền phát hiện hành vi vi phạm.
Đối với các vi phạm trong lĩnh vực kế toán, thời điểm được coi là chấm dứt hành vi vi phạm để làm căn cứ tính thời hiệu bao gồm:
- Khi tổ chức, cá nhân đã hoàn thành đầy đủ quy trình nghiệp vụ hoặc công việc theo đúng quy định của pháp luật về kế toán.
- Hoặc khi tổ chức, cá nhân chấm dứt hành vi sai phạm và thực hiện đúng quy định pháp luật.
Việc xác định hành vi vi phạm đã kết thúc hay vẫn đang tiếp diễn không chỉ dựa trên quy định pháp lý mà còn phụ thuộc vào hồ sơ, tài liệu liên quan và tình tiết cụ thể của từng vụ việc. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét tổng thể các yếu tố này để đưa ra kết luận phù hợp.
Quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán
Căn cứ Điều 70 Nghị định 41/2018/NĐ-CP (được sửa đổi tại Điều 4 Nghị định 132/2026/NĐ-CP), thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán đã được quy định rõ ràng hơn, giúp việc áp dụng trong thực tế trở nên minh bạch và linh hoạt.
- Giám đốc Sở Tài chính có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán với các hình thức sau:
- Áp dụng hình thức cảnh cáo đối với vi phạm nhẹ;
- Phạt tiền với mức tối đa lên đến 40 triệu đồng;
- Tịch thu tang vật, phương tiện liên quan đến hành vi vi phạm;
- Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán hoặc Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán trong một thời gian nhất định, hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;
- Đồng thời, yêu cầu thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật tại Điều 5 Nghị định 41/2018/NĐ-CP.
- Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán – kiểm toán (Bộ Tài chính) có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán với các hình thức sau:
- Cảnh cáo đối với các vi phạm ở mức độ nhẹ;
- Phạt tiền với mức tối đa lên đến 50 triệu đồng;
- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;
- Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán hoặc Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán trong thời hạn nhất định hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn;
- Áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật.
- Đối với Trưởng đoàn kiểm tra, thẩm quyền xử phạt sẽ phụ thuộc vào cấp ra quyết định thành lập đoàn:
- Nếu đoàn kiểm tra do cơ quan thuộc bộ hoặc cơ quan ngang bộ thành lập thì quyền xử phạt tương đương Giám đốc Sở Tài chính.
- Nếu đoàn kiểm tra do Bộ trưởng hoặc Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thành lập thì thẩm quyền tương đương Cục trưởng ở cấp Bộ.
Hiểu đơn giản, cấp nào thành lập đoàn kiểm tra thì mức xử phạt của trưởng đoàn sẽ “theo cấp đó”. Quy định này giúp đảm bảo tính thống nhất trong thực thi pháp luật, đồng thời tránh chồng chéo hoặc vượt thẩm quyền khi xử lý vi phạm.
Xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử
Nghị định mới chính thức công nhận việc xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử. Theo đó, doanh nghiệp có thể bị lập biên bản, nhận thông báo và nộp phạt hoàn toàn online.
Quy định này phù hợp với xu hướng chuyển đổi số, đồng thời giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Mở rộng quy định xử phạt liên quan đến phòng, chống rửa tiền
Một điểm mới mang tính bước ngoặt là bổ sung quy định xử phạt trong hoạt động phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí.
Theo đó, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán có thể bị xử phạt nếu không thực hiện đầy đủ việc nhận diện khách hàng, đánh giá rủi ro hoặc không xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ. Mức phạt dao động từ 10 – 50 triệu đồng tùy mức độ vi phạm.
Quy định này cho thấy vai trò của kế toán không chỉ dừng ở ghi nhận số liệu mà còn tham gia vào hệ thống kiểm soát tài chính, đây là một xu hướng phổ biến trên thế giới.
Bổ sung chế tài với các hành vi báo cáo giao dịch đáng ngờ
Nghị định Nghị định 132/2026/NĐ-CP cũng siết chặt nghĩa vụ báo cáo các giao dịch có giá trị lớn hoặc có dấu hiệu bất thường. Việc không báo cáo hoặc báo cáo không đầy đủ có thể bị xử phạt lên đến 25 triệu đồng.
Ngoài ra, các hành vi như không lưu trữ hồ sơ, không bảo mật thông tin khách hàng hoặc cung cấp thông tin sai lệch cũng bị xử lý nghiêm.
Do đó buộc doanh nghiệp phải đầu tư vào hệ thống kiểm soát dữ liệu và nâng cao năng lực quản trị rủi ro tài chính.
Một số quy định liên quan doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý
Hành vi bị nghiêm cấm trong kế toán
Theo Luật Kế toán 2015, việc lập 2 hệ thống sổ kế toán hoặc cung cấp báo cáo tài chính không thống nhất là hành vi bị nghiêm cấm.
Ngoài ra, các hành vi như giả mạo chứng từ, cung cấp số liệu sai lệch hoặc thuê người không đủ điều kiện làm kế toán cũng có thể dẫn đến xử phạt nghiêm trọng.
Doanh nghiệp cần đặc biệt cẩn trọng trong việc kiểm soát dữ liệu kế toán và minh bạch thông tin tài chính.
Quy định về kỳ kế toán
Kỳ kế toán bao gồm năm, quý và tháng, với kỳ năm tiêu chuẩn kéo dài 12 tháng từ 1-1 đến 31-12. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể lựa chọn kỳ kế toán khác nếu phù hợp với đặc thù hoạt động và phải thông báo với cơ quan quản lý.
Đối với doanh nghiệp mới thành lập hoặc giải thể, kỳ kế toán đầu tiên và cuối cùng có thể được điều chỉnh nhưng không vượt quá 15 tháng.
Việc hiểu đúng kỳ kế toán giúp doanh nghiệp lập báo cáo chính xác và tránh các vi phạm không đáng có.
Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ chuẩn NĐ 132/2026/NĐ-CP?
Trước những thay đổi mạnh mẽ của Nghị định 132/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nên chủ động:
- Rà soát toàn bộ quy trình kế toán và kiểm soát nội bộ.
- Cập nhật quy định về phòng, chống rửa tiền.
- Đào tạo lại đội ngũ kế toán về quy định mới.
- Ứng dụng công nghệ để giảm thiểu sai sót và tăng tính minh bạch.
Đặc biệt, việc sử dụng các giải pháp hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro tốt hơn, đồng thời đáp ứng nhanh các yêu cầu pháp lý.
>>> Xem thêm: Phần mềm kế toán tích hợp hóa đơn điện tử miễn phí
Nghị định 132/2026/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc siết chặt quản lý và nâng cao tính minh bạch trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập.
Với nhiều quy định mới liên quan đến xử phạt, thẩm quyền và kiểm soát rủi ro tài chính, doanh nghiệp cần nhanh chóng thích ứng để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.