Kể từ ngày 1-7-2026, Thông tư 58/2026/TT-BTC về hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC.
Mở rộng đối tượng áp dụng và cập nhật tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ
Theo quy định mới, việc xác định doanh nghiệp siêu nhỏ được áp dụng đồng bộ theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ được xác định như sau:
- Đối với lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng: doanh nghiệp có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 người và doanh thu năm không vượt quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
- Đối với lĩnh vực thương mại và dịch vụ: doanh nghiệp có không quá 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, doanh thu tối đa 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng.
Ngoài ra, Thông tư 58 còn bổ sung quy định cho phép hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ nếu có nhu cầu.
Doanh nghiệp được bố trí người thân của giám đốc làm kế toán
Theo đó, doanh nghiệp siêu nhỏ được phép bố trí các đối tượng là cha mẹ, cha mẹ nuôi, vợ hoặc chồng, con đẻ, con nuôi, anh chị em ruột của người đại diện theo pháp luật hoặc giám đốc đảm nhiệm công việc kế toán.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có thể giao nhiệm vụ kế toán cho người đang làm công tác quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ hoặc người thường xuyên thực hiện hoạt động mua bán tài sản.
Áp dụng thống nhất chế độ kế toán trong năm tài chính
Thông tư 58 quy định rõ doanh nghiệp phải thực hiện nhất quán chế độ kế toán đã lựa chọn trong suốt một năm tài chính.
- Doanh nghiệp thay đổi quy mô trong năm vẫn được áp dụng chế độ kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ đến hết năm tài chính.
- Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể lựa chọn áp dụng chế độ kế toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa nếu phù hợp.
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sau khi lựa chọn áp dụng Thông tư 58 phải duy trì thống nhất trong cả năm tài chính.
Phân loại lại sổ sách theo phương pháp nộp thuế
Thông tư 58 đã thiết kế lại toàn bộ hệ thống sổ kế toán dựa trên phương pháp kê khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
Theo đó, chế độ kế toán được chia thành bốn nhóm doanh nghiệp với các mẫu sổ bắt buộc và các mẫu sổ lựa chọn bổ sung.
Việc phân loại mới giúp công tác theo dõi và quản lý thuế trở nên rõ ràng, thuận tiện hơn.
Tăng cường đối chiếu dữ liệu thông qua hệ thống hóa đơn điện tử
Một thay đổi quan trọng khác là việc sử dụng sổ kế toán để theo dõi và đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử.
Khi cơ quan thuế xác định và gửi thông tin về số thuế GTGT, thuế TNDN cùng các khoản thuế khác phải nộp thông qua hệ thống hóa đơn điện tử, doanh nghiệp sẽ sử dụng sổ kế toán để kiểm tra và đối chiếu với số liệu do cơ quan thuế cung cấp.
Vì vậy, kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển từ việc tự tính toán sang vai trò kiểm soát, xác minh dữ liệu với hệ thống của cơ quan thuế, qua đó giảm đáng kể nguy cơ sai sót.
Quy định lập và nộp báo cáo tài chính
Thông tư 58 làm rõ đối tượng bắt buộc và không bắt buộc lập báo cáo tài chính:
- Doanh nghiệp bắt buộc lập báo cáo tài chính: Doanh nghiệp tính thuế TNDN theo phương pháp tính trên thu nhập tính thuế phải lập và nộp báo cáo tài chính trong thời hạn tối đa 90 ngày kể từ khi kết thúc năm tài chính.
- Doanh nghiệp không bắt buộc lập báo cáo tài chính: Doanh nghiệp nộp thuế TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu không phải nộp báo cáo tài chính cho cơ quan nhà nước. Trường hợp tự lập để phục vụ quản trị thì chỉ cần lưu tại doanh nghiệp để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần.
Hướng dẫn chuyển đổi số dư trên sổ kế toán
Điều 11 của Thông tư 58 hướng dẫn chi tiết cách chuyển số dư các tài khoản kế toán đang áp dụng theo Thông tư 132 sang hệ thống sổ kế toán mới.
Chẳng hạn, số dư Nợ của các tài khoản 1111 và 1112 sẽ được chuyển thành số dư đầu kỳ của Sổ chi tiết tiền; số dư Nợ của các tài khoản 1311 và 1318 sẽ được chuyển sang Sổ chi tiết thanh toán công nợ.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
Cơ quan thuế khuyến nghị người nộp thuế nên sớm rà soát lại quy mô hoạt động và phương pháp kê khai thuế để xác định chính xác doanh nghiệp có thuộc diện siêu nhỏ hay không, đồng thời lựa chọn đúng chế độ kế toán phù hợp.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần hoàn tất việc đối chiếu sổ sách kế toán, công nợ, hàng tồn kho theo quy định cũ để làm cơ sở chuyển đổi số dư sang hệ thống mới theo Thông tư 58.
Doanh nghiệp siêu nhỏ muốn áp dụng theo Thông tư 133 có thể cân nhắc sử dụng Fast Accounting Online. Phần mềm hỗ trợ quản lý kế toán theo đúng quy định hiện hành, tự động hóa nhiều nghiệp vụ và giúp quá trình chuyển đổi, vận hành diễn ra thuận lợi hơn.
>>> Dùng thử miễn phí phần mềm kế toán Fast Accounting Online tại đây!