Từ 1-7-2026, doanh nghiệp xuất khẩu cần cập nhật lại quy trình xử lý tỷ giá, hóa đơn và hồ sơ hải quan. Đáng chú ý, tỷ giá tính thuế hàng xuất khẩu được chuyển sang áp dụng theo quy định của pháp luật hải quan, trong khi doanh thu trên sổ kế toán vẫn được ghi nhận theo quy định kế toán hiện hành.
Thay đổi đáng chú ý về tỷ giá đối với doanh nghiệp xuất khẩu
Từ ngày 1-7-2026, doanh nghiệp xuất khẩu có thể gặp hai cách xác định tỷ giá tùy theo mục đích sử dụng. Với nghiệp vụ kế toán, doanh nghiệp tiếp tục xác định tỷ giá giao dịch thực tế theo Thông tư 99/2025/TT-BTC; trong khi tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu được thực hiện theo quy định của pháp luật hải quan.
Vì sao có thể xuất hiện chênh lệch giữa doanh thu kế toán và hóa đơn xuất khẩu?
Khi hai cơ chế tỷ giá cùng được sử dụng, doanh nghiệp có thể nhận thấy số liệu giữa các hồ sơ không hoàn toàn giống nhau. Cụ thể, có thể phát sinh sự khác biệt giữa:
- Doanh thu được ghi nhận trên sổ kế toán.
- Giá trị thể hiện trên hóa đơn xuất khẩu.
- Giá trị phục vụ khai báo và tính thuế hải quan.
Giả sử doanh nghiệp xuất khẩu một lô hàng trị giá 100.000 USD. Khi xử lý giao dịch, doanh nghiệp có thể cần xác định tỷ giá cho các mục đích khác nhau:
- Ghi nhận doanh thu kế toán: Áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Lập hóa đơn xuất khẩu: Xác định và thể hiện tỷ giá theo quy định về hóa đơn và quản lý thuế.
- Khai báo, tính thuế hải quan: Đối với hàng hóa xuất khẩu, áp dụng tỷ giá tính thuế theo quy định của pháp luật hải quan.
Kết quả: Nếu các tỷ giá được áp dụng khác nhau, giá trị quy đổi 100.000 USD sang VND cho từng mục đích cũng có thể khác nhau.
Sự chênh lệch này không có nghĩa doanh nghiệp được tùy ý lựa chọn tỷ giá. Mỗi trường hợp cần áp dụng đúng tỷ giá theo mục đích sử dụng và quy định pháp luật tương ứng, đồng thời doanh nghiệp nên lưu lại căn cứ để thuận tiện giải trình, đối chiếu khi cần thiết.
Các loại hóa đơn doanh nghiệp xuất khẩu cần biết
Không chỉ thay đổi về tỷ giá, quy định về hóa đơn sử dụng cho hoạt động xuất khẩu cũng được cập nhật theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Các loại hóa đơn, chứng từ có thể sử dụng cho hoạt động xuất khẩu gồm:
| Loại hóa đơn, chứng từ | Đối tượng/trường hợp áp dụng |
| Hóa đơn GTGT | Tổ chức kinh tế khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ |
| Hóa đơn bán hàng | Tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khai thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp |
| Hóa đơn thương mại điện tử | Người xuất khẩu đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu hóa đơn thương mại điện tử đến cơ quan thuế |
| Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ | Sử dụng theo quy định đối với hoạt động xuất kho, vận chuyển hàng hóa |
Thời điểm lập hóa đơn xuất khẩu từ 1-7-2026
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, đối với hàng hóa xuất khẩu, người bán tự xác định thời điểm lập hóa đơn nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan theo quy định của pháp luật hải quan. Quy định này bao gồm cả hàng hóa gia công xuất khẩu.
4 việc doanh nghiệp xuất khẩu nên rà soát trước khi áp dụng quy định mới
Rà soát quy trình xác định tỷ giá
Doanh nghiệp nên tách rõ tỷ giá dùng cho kế toán và tỷ giá dùng cho thuế, hải quan. Đồng thời, cần quy định người phụ trách kiểm tra và cập nhật tỷ giá để tránh tình trạng mỗi bộ phận sử dụng một nguồn khác nhau.
Kiểm tra quy trình lập hóa đơn
Doanh nghiệp cần xác định mình đang sử dụng loại hóa đơn nào cho từng trường hợp xuất khẩu và có đáp ứng điều kiện sử dụng hóa đơn thương mại điện tử hay không.
Liên kết dữ liệu thông quan với quy trình hóa đơn
Thời điểm thông quan có liên quan trực tiếp đến thời hạn lập hóa đơn. Vì vậy, doanh nghiệp nên có cơ chế thông báo hoặc cập nhật trạng thái thông quan để kế toán có thể xử lý hóa đơn kịp thời.
Đối chiếu dữ liệu sau khi phát hành
Sau mỗi giao dịch, doanh nghiệp nên kiểm tra sự thống nhất giữa hợp đồng/chứng từ xuất khẩu – hóa đơn – tờ khai hải quan – sổ kế toán. Nếu phát sinh chênh lệch, cần xác định nguyên nhân dựa trên mục đích sử dụng và căn cứ của từng loại tỷ giá.
Phần mềm kế toán FAST hỗ trợ gì cho doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu?
Khi doanh nghiệp phát sinh nhiều giao dịch ngoại tệ, việc quản lý tỷ giá bằng cách nhập thủ công có thể khiến quá trình đối chiếu mất nhiều thời gian. Fast Accounting và Fast Accounting Online hỗ trợ doanh nghiệp số hóa các nghiệp vụ kế toán, đặc biệt với những giao dịch phát sinh bằng ngoại tệ:
- Chủ động quản lý tỷ giá: Theo dõi và sử dụng tỷ giá theo từng nghiệp vụ, phù hợp với phương pháp hạch toán mà doanh nghiệp thiết lập.
- Kiểm soát doanh thu ngoại tệ: Hỗ trợ ghi nhận doanh thu phát sinh bằng ngoại tệ và quy đổi sang VND phục vụ hạch toán.
- Theo dõi công nợ theo nguyên tệ: Quản lý chi tiết các khoản phải thu, phải trả bằng ngoại tệ, giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi nghĩa vụ thanh toán.
- Giúp xử lý chênh lệch tỷ giá: Hỗ trợ tính toán, hạch toán chênh lệch tỷ giá trong quá trình thanh toán và đánh giá lại cuối kỳ.
Câu hỏi thường gặp về tỷ giá và hóa đơn xuất khẩu
Từ 1-7-2026, doanh nghiệp xuất khẩu sử dụng tỷ giá nào để ghi nhận doanh thu?
Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu theo tỷ giá thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo quy định của chế độ kế toán. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp có thể lựa chọn tỷ giá mua bán chuyển khoản trung bình hoặc tỷ giá xấp xỉ theo điều kiện quy định.
Tỷ giá tính thuế hàng xuất khẩu được lấy theo ngân hàng nào?
Theo nội dung được cập nhật, tỷ giá tính thuế thực hiện theo pháp luật hải quan, sử dụng tỷ giá mua vào chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank công bố vào cuối ngày Thứ Năm của tuần trước liền kề để áp dụng cho tờ khai hải quan trong tuần.
Tại sao doanh thu kế toán và giá trị phục vụ hải quan có thể khác nhau?
Nguyên nhân là hai số liệu có thể được xác định dựa trên hai cơ chế tỷ giá khác nhau. Tỷ giá kế toán phục vụ ghi nhận doanh thu, công nợ và chênh lệch tỷ giá; trong khi tỷ giá theo pháp luật hải quan phục vụ tính thuế và khai báo hải quan.
Hóa đơn xuất khẩu phải lập khi nào?
Đối với hàng hóa xuất khẩu, thời điểm lập hóa đơn do người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan.
Có những loại hóa đơn nào được sử dụng cho hoạt động xuất khẩu?
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hoạt động xuất khẩu có thể sử dụng hóa đơn GTGT, hóa đơn bán hàng, hóa đơn thương mại điện tử và phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ tùy từng trường hợp.