Trong bối cảnh hội nhập tài chính toàn cầu, Việt Nam đang từng bước tiếp cận Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS). Thay vì áp dụng toàn bộ hệ thống IFRS một cách đồng loạt, Bộ Tài chính đã chọn phương án tiếp cận từng chuẩn mực riêng lẻ – một hướng đi vừa thực tế, vừa phù hợp với năng lực triển khai của doanh nghiệp Việt. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về từng chuẩn mực IFRS đang được áp dụng, lộ trình thực hiện cũng như những chuẩn bị cần thiết để chuyển đổi thành công.
IFRS theo từng chuẩn mực riêng lẻ
IFRS là gì? Vì sao cần áp dụng theo từng chuẩn mực riêng lẻ?
Tổng quan về IFRS và sự khác biệt so với VAS
IFRS (International Financial Reporting Standards) là hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế do IASB ban hành, được áp dụng rộng rãi tại hơn 140 quốc gia. So với Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), IFRS nhấn mạnh vào bản chất giao dịch hơn là hình thức pháp lý, hướng đến minh bạch và khả năng so sánh giữa các báo cáo tài chính.
Lý do Việt Nam chọn tiếp cận IFRS theo hướng từng chuẩn mực riêng lẻ
Việc áp dụng toàn bộ IFRS ngay lập tức đòi hỏi nguồn lực rất lớn từ doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Vì thế, Việt Nam chọn phương pháp từng bước – từng chuẩn mực – để giảm áp lực, đồng thời tạo cơ hội thử nghiệm và điều chỉnh phù hợp với thực tế kinh doanh.
Các đối tượng áp dụng trong lộ trình chuyển đổi IFRS tại Việt Nam
Bộ Tài chính đã xác định lộ trình áp dụng IFRS giai đoạn 2025–2030 theo 3 nhóm: (1) doanh nghiệp tự nguyện, (2) doanh nghiệp Nhà nước lớn, (3) tổ chức niêm yết và công ty đại chúng quy mô lớn.
Một số các chuẩn mực IFRS được áp dụng riêng lẻ tại Việt Nam
Nhóm chuẩn mực về doanh thu và hợp đồng
- IFRS 15 – Doanh thu từ hợp đồng với khách hàng: Quy định cách ghi nhận doanh thu theo 5 bước, thay vì chỉ dựa trên thời điểm phát sinh hóa đơn.
- IFRS 17 – Hợp đồng bảo hiểm: Áp dụng cho doanh nghiệp bảo hiểm, tập trung vào đo lường giá trị hiện tại và lợi nhuận theo thời gian.
Nhóm chuẩn mực về tài sản và thuê tài sản
- IFRS 16 – Thuê tài sản: Yêu cầu bên thuê phải ghi nhận quyền sử dụng tài sản và nợ thuê, thay đổi cách nhìn nhận thuê tài chính – thuê hoạt động.
- IAS 16 – Tài sản cố định hữu hình: Đề cập đến việc ghi nhận, khấu hao và thanh lý tài sản.
- IAS 38 – Tài sản vô hình: Hướng dẫn nhận diện, đánh giá và trình bày tài sản vô hình như quyền sử dụng đất, phần mềm.
Nhóm chuẩn mực về công cụ tài chính và đo lường giá trị
- IFRS 9 – Công cụ tài chính: Bao quát phân loại, ghi nhận và suy giảm giá trị của tài sản tài chính.
- IFRS 13 – Đo lường giá trị hợp lý: Là khung đo lường giá trị thị trường cho tài sản và nợ phải trả.
- IAS 32 – Trình bày công cụ tài chính.
- IAS 39 – Ghi nhận và đo lường công cụ tài chính. Lưu ý: IAS 39 vẫn còn áp dụng hạn chế, chủ yếu thay thế bởi IFRS 9.
Nhóm chuẩn mực khác đang được thí điểm hoặc đề xuất áp dụng
- IFRS 1 – Áp dụng lần đầu Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế.
- IFRS 10 – Báo cáo tài chính hợp nhất.
- IAS 1 – Trình bày báo cáo tài chính.
- IAS 12 – Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Hướng tiếp cận từng chuẩn mực: Ưu điểm và thách thức
Hướng tiếp cận từng chuẩn mực
Ưu điểm của phương pháp áp dụng từng chuẩn mực
- Giảm thiểu rủi ro sai sót khi chuyển đổi đồng loạt.
- Cho phép doanh nghiệp có thời gian làm quen, thử nghiệm hệ thống.
- Dễ dàng kiểm soát và đo lường tác động từng chuẩn mực đến báo cáo tài chính.
Các khó khăn thường gặp khi doanh nghiệp triển khai
- Thiếu chuyên gia IFRS nội bộ.
- Hệ thống kế toán hiện hành chưa đủ linh hoạt để xử lý yêu cầu mới.
- Tốn thời gian, chi phí đào tạo và điều chỉnh quy trình.
Bài học từ các quốc gia đã áp dụng IFRS từng phần
Nhiều quốc gia như Malaysia, Indonesia cũng tiếp cận IFRS theo hướng từng phần, cho thấy phương pháp này giúp tăng tính tuân thủ, giảm sức ép và nâng cao hiệu quả thực hiện.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tiếp cận IFRS theo chuẩn mực riêng lẻ?
Đánh giá hệ thống kế toán và quy trình nội bộ hiện tại
Trước tiên, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hệ thống kế toán, phần mềm, biểu mẫu, quy trình ghi nhận doanh thu – chi phí – tài sản… để xác định điểm chưa phù hợp với IFRS.
Đào tạo nhân sự – kế toán, kiểm toán, ban điều hành
Việc cập nhật kiến thức IFRS không chỉ dành cho kế toán mà còn cần lan tỏa đến bộ phận tài chính, kiểm toán nội bộ và cả ban lãnh đạo để đảm bảo hiểu đúng và ra quyết định phù hợp.
Tư vấn chuyên môn và lựa chọn phần mềm hỗ trợ IFRS
Doanh nghiệp nên làm việc với chuyên gia tư vấn IFRS để được hướng dẫn áp dụng từng chuẩn mực cụ thể. Song song đó, cần lựa chọn phần mềm kế toán/ERP có khả năng hỗ trợ IFRS như Fast Business Online (FBO).
FAST hỗ trợ IFRS toàn diện:
- Fast Business Online (FBO): hệ thống ERP có khả năng cấu hình đa chuẩn mực kế toán.
- Fast Accounting Online (FAO): dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ cần chuẩn bị dần IFRS.
- Fast e-Invoice: đồng bộ dữ liệu chứng từ – hóa đơn với hệ thống kế toán.
IFRS theo từng chuẩn mực là bước đi hợp lý cho doanh nghiệp Việt
Gợi ý lộ trình áp dụng phù hợp theo từng loại hình doanh nghiệp
- Doanh nghiệp sản xuất: Bắt đầu với IFRS 15, 16 và IAS 16.
- Doanh nghiệp dịch vụ tài chính: Ưu tiên IFRS 9, IAS 32, IFRS 13.
- Doanh nghiệp bảo hiểm: Triển khai IFRS 17.
Vai trò của phần mềm kế toán, hệ thống ERP trong hỗ trợ chuyển đổi
Phần mềm là công cụ then chốt giúp doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình, tự động hóa nghiệp vụ và đảm bảo tính nhất quán khi lập báo cáo theo chuẩn IFRS. Các hệ thống ERP như FBO có thể tích hợp linh hoạt các chuẩn mực quốc tế trong quy trình tài chính – kế toán.
Doanh nghiệp không nên chờ đến khi bắt buộc mới bắt đầu. Việc chủ động áp dụng từng chuẩn mực IFRS ngay từ bây giờ sẽ giúp bạn tiết kiệm chi phí, hạn chế rủi ro và sớm nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế.
>>> Xem thêm: Giải pháp ERP Fast Business Online sẵn sàng đáp ứng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS)