Bộ Tài chính đã công bố Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Dự thảo được xây dựng nhằm thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC đã áp dụng trong nhiều năm, đồng thời cập nhật theo Luật Kế toán và các quy định mới về chế độ kế toán doanh nghiệp.
Theo dự thảo, Thông tư gồm 06 chương, 25 điều và 03 phụ lục, đề xuất nhiều thay đổi liên quan đến hệ thống tài khoản kế toán, báo cáo tài chính, chứng từ kế toán và việc lựa chọn chế độ kế toán áp dụng.
Lưu ý: Đây là dự thảo đang được lấy ý kiến, chưa phải văn bản có hiệu lực thi hành. Doanh nghiệp có thể tham khảo để chủ động chuẩn bị khi Thông tư chính thức được ban hành.
Tổng quan về Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC
Theo dự thảo, Thông tư được xây dựng với 06 chương và 03 phụ lục hướng dẫn chi tiết.
Kèm theo dự thảo là 03 phụ lục hướng dẫn:
- Hệ thống tài khoản kế toán.
- Hệ thống báo cáo tài chính.
- Hướng dẫn chuyển đổi số dư tài khoản khi chuyển đổi chế độ kế toán.
Nhìn chung, dự thảo định hướng đơn giản hóa chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời chuẩn hóa dữ liệu để phù hợp với xu hướng chuyển đổi số.
Tổng hợp những nội dung đáng chú ý của Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC
Đối tượng áp dụng và trường hợp không áp dụng
Theo Điều 2 dự thảo, Thông tư hướng dẫn kế toán áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đồng thời, dự thảo đề xuất không áp dụng đối với:
- Doanh nghiệp Nhà nước theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.
- Đơn vị có lợi ích công chúng theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
Việc quy định rõ đối tượng áp dụng giúp phân biệt phạm vi áp dụng giữa chế độ kế toán dành cho DNNVV và chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Doanh nghiệp được lựa chọn chế độ kế toán nhưng phải áp dụng nhất quán
Theo Điều 3 dự thảo, doanh nghiệp nhỏ và vừa được lựa chọn áp dụng:
- Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC; hoặc
- Chế độ kế toán theo Thông tư thay thế Thông tư 133 (nếu được ban hành).
Một số nguyên tắc được dự thảo đề xuất:
Đây là nội dung giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc lựa chọn và chuyển đổi chế độ kế toán.
[Tải về dự thảo thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC]
Đề xuất thay đổi về tổ chức bộ máy kế toán và chứng từ kế toán
Theo Khoản 2 Điều 5 dự thảo, doanh nghiệp nhỏ và vừa có trách nhiệm tổ chức bộ máy kế toán phù hợp với đặc điểm hoạt động và được quyết định công tác kế toán tại các đơn vị trực thuộc.
Đối với chứng từ kế toán, Điều 7 dự thảo đề xuất:
- Doanh nghiệp được tham khảo hệ thống biểu mẫu chứng từ tại Phụ lục I Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Được tự thiết kế hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu chứng từ để phù hợp với hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, chứng từ kế toán vẫn phải đáp ứng các yêu cầu của Luật Kế toán như:
- Phản ánh đầy đủ, trung thực nghiệp vụ phát sinh.
- Dễ kiểm tra, kiểm soát và đối chiếu.
- Phù hợp với quy định của pháp luật chuyên ngành nếu thuộc lĩnh vực điều chỉnh riêng.
Dự thảo đề xuất rút gọn hệ thống tài khoản kế toán từ 49 xuống còn 22 tài khoản
Đây là nội dung được nhiều doanh nghiệp quan tâm nhất trong dự thảo.
Theo Điều 9, doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ áp dụng hệ thống tài khoản kế toán theo Phụ lục I của dự thảo.
So sánh hệ thống tài khoản kế toán
Theo dự thảo, doanh nghiệp vẫn được:
- Mở tài khoản chi tiết để phục vụ quản trị.
- Sửa đổi tên hoặc số hiệu tài khoản phục vụ yêu cầu quản lý.
Tuy nhiên, việc bổ sung không được làm thay đổi bản chất kinh tế, phương pháp kế toán hoặc các chỉ tiêu trình bày trên Báo cáo tài chính.
Đề xuất tinh gọn hệ thống Báo cáo tài chính
Theo Điều 15 dự thảo, hệ thống Báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm:
- Báo cáo tình hình tài chính.
- Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
- Bản thuyết minh Báo cáo tài chính.
Một số nội dung đáng chú ý về Báo cáo tài chính
Theo dự thảo, doanh nghiệp không được tự ý bổ sung hoặc sửa đổi các chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính. Trường hợp có nội dung đặc thù hoặc phát sinh vướng mắc thì báo cáo Bộ Tài chính để được hướng dẫn.
Định hướng chuẩn hóa dữ liệu kế toán và tăng ứng dụng phần mềm kế toán
Bên cạnh việc tinh gọn hệ thống tài khoản và Báo cáo tài chính, dự thảo còn đề cập đến việc sử dụng phần mềm kế toán và chuyển đổi số dư tài khoản trong quá trình chuyển đổi chế độ kế toán.
Một số định hướng đáng chú ý gồm:
- Chuẩn hóa dữ liệu kế toán để thuận lợi trong kiểm tra, đối chiếu.
- Tăng tính minh bạch và kịp thời của chứng từ kế toán.
- Khuyến khích doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán để quản lý dữ liệu đồng bộ.
Kết luận
Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC cho thấy định hướng tinh gọn, chuẩn hóa và đơn giản hóa chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các nội dung được đề xuất như rút gọn hệ thống tài khoản kế toán, điều chỉnh hệ thống Báo cáo tài chính, linh hoạt hơn trong chứng từ kế toán và quyền lựa chọn chế độ kế toán đều hướng đến giảm chi phí tuân thủ và hỗ trợ chuyển đổi số trong công tác kế toán.
Hiện đây vẫn là dự thảo lấy ý kiến, vì vậy doanh nghiệp nên theo dõi quá trình ban hành chính thức để cập nhật và chuẩn bị phương án triển khai phù hợp.