Thông tư 24/2024/TT-BTC đã thay đổi đáng kể chế độ kế toán áp dụng cho đơn vị hành chính sự nghiệp kể từ năm tài chính 2025. Việc nắm rõ quy định về quản lý và hạch toán nguồn kinh phí không chỉ giúp đơn vị tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong sử dụng ngân sách nhà nước.
Kế toán nguồn kinh phí trong đơn vị hành chính sự nghiệp là gì?
Kế toán nguồn kinh phí trong đơn vị hành chính sự nghiệp là quá trình ghi nhận, theo dõi và phản ánh đầy đủ việc hình thành, tiếp nhận, sử dụng và quyết toán các nguồn kinh phí theo đúng quy định của pháp luật về kế toán và ngân sách nhà nước.
Vì sao việc quản lý nguồn kinh phí ngày càng được chú trọng?
Trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách tài chính công, việc quản lý ngân sách nhà nước không chỉ dừng ở yêu cầu “chi đúng” mà còn phải hướng tới “chi hiệu quả”. Vì vậy công tác kế toán nguồn kinh phí trở thành một trong những nội dung trọng tâm tại các đơn vị hành chính sự nghiệp.
Thông tư 24/2024/TT-BTC được ban hành nhằm thay thế chế độ kế toán cũ, đồng thời xây dựng một hệ thống kế toán thống nhất, đồng bộ với Luật Kế toán 2015 và các quy định về quản lý ngân sách nhà nước. Các quy định mới giúp chuẩn hóa quy trình ghi nhận nghiệp vụ, nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và tăng khả năng so sánh dữ liệu giữa các đơn vị.
Bên cạnh đó, việc áp dụng hệ thống kế toán mới còn tạo nền tảng cho quá trình số hóa dữ liệu tài chính công, phục vụ công tác tổng hợp, phân tích và hoạch định chính sách tài chính ở cấp quản lý.
Những nguồn kinh phí cần được kế toán theo quy định
| Nguồn kinh phí | Đặc điểm | Mục đích quản lý |
| Ngân sách nhà nước cấp | Nguồn kinh phí chủ yếu | Theo dõi việc sử dụng đúng dự toán |
| Thu từ hoạt động sự nghiệp | Học phí, viện phí, dịch vụ… | Phản ánh kết quả hoạt động của đơn vị |
| Phí, lệ phí được để lại | Theo quy định của pháp luật | Quản lý riêng theo từng khoản thu |
| Viện trợ, tài trợ hợp pháp | Từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước | Theo dõi đúng mục đích sử dụng |
| Các nguồn thu hợp pháp khác | Theo quy định hiện hành | Bảo đảm minh bạch khi quyết toán |
Những điểm mới của Thông tư 24/2024/TT-BTC về kế toán nguồn kinh phí
- Chuẩn hóa hệ thống tài khoản kế toán: Hệ thống tài khoản được xây dựng lại theo hướng phản ánh đầy đủ bản chất của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, giúp thông tin tài chính minh bạch và thống nhất hơn.
- Đồng bộ chứng từ, sổ kế toán và báo cáo tài chính: Giúp chuẩn hóa quy trình ghi nhận, lưu trữ và lập báo cáo, tạo thuận lợi cho việc kiểm tra, đối chiếu và tổng hợp số liệu.
- Chuyển đổi hệ thống tài khoản từ năm tài chính 2025: Các đơn vị phải thực hiện chuyển đổi số dư tài khoản theo hướng dẫn của Thông tư nhằm đảm bảo tính liên tục của dữ liệu kế toán giữa các kỳ.
- Nâng cao yêu cầu về quy trình và công nghệ: Việc áp dụng chế độ kế toán mới đòi hỏi các đơn vị rà soát quy trình hạch toán, cập nhật phần mềm kế toán và đào tạo đội ngũ kế toán để triển khai đúng quy định
>>> Xem thêm: Điểm mới trong chế độ kế toán hành chính sự nghiệp theo Thông tư 24/2024/TT-BTC
Quy định về tổ chức hệ thống kế toán theo Thông tư 24/2024/TT-BTC
Theo Thông tư 24/2024/TT-BTC, việc tổ chức hệ thống kế toán tại các đơn vị hành chính sự nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu sau:
- Xây dựng đầy đủ hệ thống kế toán: Bao gồm chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính.
- Thông tư áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức khác thuộc phạm vi điều chỉnh theo quy định của Bộ Tài chính.
- Tổ chức bộ máy kế toán phù hợp: Mỗi đơn vị cần bố trí bộ máy kế toán tương ứng với quy mô và đặc thù hoạt động, đồng thời phân công rõ chức năng, nhiệm vụ của từng vị trí nhằm tăng cường kiểm soát nội bộ.
- Đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả quản lý: Việc chuẩn hóa hệ thống kế toán giúp hạn chế sai sót trong quá trình ghi nhận nghiệp vụ, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho công tác thanh tra, kiểm toán và quyết toán ngân sách.
Nguyên tắc hạch toán nguồn kinh phí
Ghi nhận đúng bản chất của nghiệp vụ kinh tế: Mọi khoản thu, chi phải được hạch toán theo bản chất kinh tế của nghiệp vụ phát sinh.
Theo dõi nguồn kinh phí theo từng mục đích sử dụng: Các khoản kinh phí cần được quản lý riêng theo từng nguồn, từng chương trình, dự án hoặc nhiệm vụ khi pháp luật có quy định.
Theo dõi nguồn kinh phí theo từng mục đích sử dụng
Tăng cường khả năng kiểm soát và giám sát tài chính: Việc hạch toán chi tiết theo từng nguồn kinh phí giúp cơ quan quản lý dễ dàng đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách, đồng thời kịp phát hiện các khoản chi chưa phù hợp.
Thống nhất hệ thống tài khoản kế toán: Áp dụng đồng bộ hệ thống tài khoản giữa các đơn vị hành chính sự nghiệp giúp nâng cao khả năng tổng hợp, so sánh và phân tích dữ liệu tài chính, tạo nền tảng xây dựng cơ sở dữ liệu tài chính công phục vụ công tác quản lý ngân sách trong dài hạn.
Chế độ báo cáo tài chính theo Thông tư 24/2024/TT-BTC
Quy định hệ thống báo cáo tài chính thống nhất: Báo cáo tài chính phải phản ánh đầy đủ tình hình tài chính, kết quả hoạt động và việc quản lý, sử dụng nguồn kinh phí của đơn vị trong từng kỳ kế toán.
Đảm bảo tính trung thực, khách quan của số liệu: Việc lập báo cáo tài chính phải dựa trên số liệu kế toán đầy đủ, chính xác và tuân thủ các nguyên tắc kế toán theo quy định.
Thực hiện báo cáo quyết toán kinh phí: Ngoài báo cáo tài chính, các đơn vị phải lập báo cáo quyết toán để đối chiếu giữa dự toán được giao và tình hình thực hiện, làm cơ sở cho công tác kiểm tra, thanh tra và giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.
Hỗ trợ quản lý tài chính công và chuyển đổi số: Hệ thống báo cáo được chuẩn hóa giúp nâng cao chất lượng thông tin kế toán, thuận lợi trong việc tổng hợp dữ liệu tài chính trên phạm vi toàn quốc, đồng thời tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính – kế toán khu vực công.
Những khó khăn khi triển khai kế toán nguồn kinh phí theo Thông tư 24/2024/TT-BTC
- Khó cập nhật quy định mới: Hệ thống tài khoản, phương pháp hạch toán và báo cáo tài chính có nhiều thay đổi, đòi hỏi kế toán cần thời gian để nghiên cứu và làm quen.
- Phần mềm kế toán cần nâng cấp: Nhiều phần mềm hiện nay được xây dựng theo chế độ cũ nên cần cập nhật để đáp ứng các quy định mới của Thông tư.
- Yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ kế toán: Kế toán viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức chuyên môn, nắm vững quy định pháp luật và sử dụng thành thạo các phần mềm kế toán để hạn chế sai sót.
Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý kế toán nguồn kinh phí
Trước hết, cần tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ kế toán nhằm cập nhật đầy đủ các quy định mới về hệ thống tài khoản, phương pháp hạch toán và chế độ báo cáo tài chính.
Song song với đó, các đơn vị nên lựa chọn giải pháp chuyên biệt như Fast Accounting for Public Sector, được phát triển theo chế độ kế toán hành chính sự nghiệp và thường xuyên cập nhật theo quy định của Bộ Tài chính. Hỗ trợ hạch toán, lập báo cáo tài chính và quản lý nguồn kinh phí hiệu quả, đồng thời giúp quá trình chuyển đổi sang chế độ kế toán mới diễn ra thuận lợi hơn.
>>> Tham khảo Fast Accounting For Public Sector – Phần mềm kế toán cho đơn vị hành chính sự nghiệp
Ngoài ra, việc xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ cũng là giải pháp quan trọng nhằm theo dõi việc sử dụng nguồn kinh phí đúng mục đích, đúng dự toán và đúng quy định của pháp luật.
Nguồn Tạp chí Công Thương: Kế toán nguồn kinh phí trong đơn vị hành chính sự nghiệp theo Thông tư số 24/2024/TT-BTC