Nghị định 320/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 15-12-2025 đã bổ sung và điều chỉnh nhiều quy định quan trọng về thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), tác động trực tiếp đến cách xác định người nộp thuế, thu nhập chịu thuế, thu nhập miễn thuế cũng như điều kiện chi phí được trừ. Trong bối cảnh chính sách thuế ngày càng siết chặt về chứng từ, hóa đơn và phương thức thanh toán, doanh nghiệp cần nhanh chóng cập nhật quy định mới và chủ động chuẩn hóa quy trình quản lý thuế – kế toán để hạn chế rủi ro phát sinh.
Làm rõ và mở rộng đối tượng người nộp thuế TNDN
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 320/2025/NĐ-CP là việc làm rõ khái niệm doanh nghiệp nước ngoài là người nộp thuế TNDN, bao gồm cả trường hợp có hoặc không có cơ sở thường trú tại Việt Nam. Theo đó, nghĩa vụ thuế được xác định cụ thể dựa trên nơi phát sinh thu nhập và mối liên hệ với cơ sở thường trú.
Bên cạnh đó, nghị định cũng mở rộng đối tượng nộp thuế thay, đặc biệt trong các hoạt động:
- Thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số.
- Nhận chuyển nhượng vốn từ doanh nghiệp nước ngoài.
- Hoạt động của quỹ đầu tư, công ty quản lý quỹ.
Quy định này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp Việt Nam trong việc quản lý hóa đơn, chứng từ và dòng tiền thanh toán khi phát sinh giao dịch với đối tác nước ngoài hoặc trên môi trường số.
Bổ sung và làm rõ các khoản thu nhập chịu thuế TNDN
Nghị định 320/2025/NĐ-CP đã bổ sung nhiều nội dung quan trọng liên quan đến thu nhập chịu thuế, trong đó nổi bật là:
- Loại trừ một số khoản không tính vào thu nhập từ chuyển nhượng vốn, như các khoản thu liên quan trực tiếp đến phát hành cổ phiếu, cổ tức cổ phiếu (trừ cổ tức mang bản chất nợ phải trả), hay các khoản làm tăng, giảm vốn chủ sở hữu.
- Bổ sung thu nhập từ hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) vào thu nhập chịu thuế TNDN, đồng thời hướng dẫn chi tiết cách xác định doanh thu, chi phí và trách nhiệm kê khai thuế theo từng hình thức phân chia kết quả kinh doanh.
Những thay đổi này yêu cầu doanh nghiệp phải ghi nhận doanh thu – chi phí chính xác ngay từ khâu lập hóa đơn, tránh nhầm lẫn giữa các loại thu nhập chịu thuế và không chịu thuế.
Mở rộng phạm vi thu nhập được miễn thuế TNDN trong lĩnh vực nông nghiệp
So với quy định cũ, Nghị định 320/2025/NĐ-CP đã bổ sung thêm nhiều loại thu nhập được miễn thuế, đặc biệt là các dịch vụ kỹ thuật trực tiếp phục vụ nông nghiệp như: thoát lũ, ngăn lũ, ngăn triều cường, ngăn mặn, rửa mặn, rửa phèn, giữ ngọt.
Điểm mới là việc xác định các dịch vụ này phải căn cứ theo mã ngành kinh tế cấp 1 của ngành nông nghiệp, giúp doanh nghiệp có cơ sở rõ ràng hơn khi áp dụng chính sách miễn thuế.
Rút ngắn thời gian miễn thuế đối với sản phẩm công nghệ mới
Theo quy định mới, thu nhập từ bán sản phẩm làm ra từ công nghệ mới lần đầu tiên áp dụng tại Việt Nam chỉ còn được miễn thuế tối đa 3 năm, thay vì tối đa 5 năm như trước đây. Đồng thời, công nghệ mới phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận mới đủ điều kiện hưởng ưu đãi.
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp công nghệ cần theo dõi chặt chẽ thời điểm phát sinh doanh thu, hóa đơn bán hàng và hồ sơ pháp lý liên quan, nhằm tránh sai sót khi xác định thời gian miễn thuế.
Siết chặt điều kiện chi phí được trừ: Hóa đơn từ 5 triệu đồng phải thanh toán không dùng tiền mặt
Một thay đổi có tác động rất lớn đến thực tế kế toán doanh nghiệp là việc giảm ngưỡng giá trị hóa đơn bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt từ 20 triệu đồng xuống còn 5 triệu đồng để được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Nghị định cũng hướng dẫn chi tiết các tình huống phát sinh như:
- Mua nhiều lần trong ngày từ cùng một người bán.
- Người lao động được ủy quyền thanh toán hộ.
- Trường hợp ghi nhận chi phí trước, thanh toán sau.
Điều này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của hệ thống hóa đơn điện tử và quản lý thanh toán minh bạch, đúng quy định trong công tác thuế.
Nghị định 320/2025/NĐ-CP đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách thuế TNDN, hướng tới quản lý chặt chẽ hơn về đối tượng nộp thuế, thu nhập chịu thuế và điều kiện chi phí được trừ. Doanh nghiệp cần sớm rà soát lại quy trình kế toán – thuế, đặc biệt là khâu hóa đơn và thanh toán, để đảm bảo tuân thủ đúng quy định ngay từ thời điểm nghị định có hiệu lực.