Ngày 05-05-2026, Chính phủ ban hành Nghị định 144/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Nghị định mới chính thức có hiệu lực từ ngày 20-06-2026 với nhiều thay đổi đáng chú ý liên quan đến đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng, nguyên tắc khấu trừ thuế đầu vào và điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Các nội dung sửa đổi lần này được đánh giá có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp bảo hiểm, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp kinh doanh chứng khoán cũng như nhiều đơn vị thường xuyên phát sinh giao dịch trả chậm, trả góp.
Bổ sung thêm đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Nghị định 144/2026/NĐ-CP là mở rộng nhóm đối tượng không chịu thuế GTGT theo quy định tại Điều 4 của Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Theo đó, nhiều loại hình bảo hiểm được bổ sung vào danh mục không chịu thuế giá trị gia tăng, bao gồm:
- Bảo hiểm nhân thọ.
- Bảo hiểm sức khỏe.
- Bảo hiểm người học.
- Các dịch vụ bảo hiểm liên quan đến con người.
- Bảo hiểm vật nuôi, cây trồng.
- Các dịch vụ bảo hiểm nông nghiệp.
- Bảo hiểm tàu thuyền, thiết bị phục vụ đánh bắt thủy sản.
- Hoạt động tái bảo hiểm.
- Bảo hiểm công trình dầu khí và tàu chứa dầu của nhà thầu nước ngoài hoạt động tại vùng biển Việt Nam.
Ngoài ra, doanh thu hoa hồng môi giới dịch vụ bảo hiểm cũng được xác định thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.
Việc bổ sung quy định này giúp làm rõ chính sách thuế đối với lĩnh vực bảo hiểm, đồng thời tạo căn cứ pháp lý cụ thể cho doanh nghiệp trong quá trình kê khai và hạch toán thuế.
Sửa đổi quy định về hoạt động bán nợ không chịu thuế GTGT
Nghị định 144/2026/NĐ-CP cũng điều chỉnh quy định liên quan đến hoạt động bán nợ thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng.
Theo nội dung mới, hoạt động bán nợ bao gồm:
- Bán khoản phải thu.
- Bán khoản phải trả.
- Bán chứng chỉ tiền gửi.
Điểm đáng chú ý là quy định mới đã bỏ giới hạn “giữa người nộp thuế không phải là tổ chức tín dụng” như trước đây.
Điều này đồng nghĩa phạm vi áp dụng được mở rộng hơn, tạo thuận lợi cho các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp tài chính và đơn vị có hoạt động chuyển nhượng công nợ trong quá trình kinh doanh.
Hướng dẫn xác định doanh thu để khấu trừ thuế GTGT đầu vào
Một nội dung mới khác được bổ sung tại Điều 23 của Nghị định 181/2025/NĐ-CP là hướng dẫn cách xác định doanh thu phục vụ tính khấu trừ thuế GTGT đầu vào đối với một số lĩnh vực đặc thù.
Theo đó:
- Doanh thu của tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài được xác định theo pháp luật về tổ chức tín dụng.
- Doanh thu hoạt động chứng khoán được xác định theo pháp luật về chứng khoán.
- Doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm được xác định theo pháp luật về kinh doanh bảo hiểm.
Đáng chú ý, doanh thu dùng để xác định tỷ lệ khấu trừ còn bao gồm cả doanh thu từ hàng hóa, dịch vụ không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT.
Quy định này giúp doanh nghiệp có căn cứ rõ ràng hơn khi xác định tỷ lệ phân bổ thuế GTGT đầu vào, hạn chế sai sót trong quá trình kê khai thuế.
Hàng mua trả chậm, trả góp trên 5 triệu đồng vẫn được tạm khấu trừ VAT đầu vào
Nghị định 144/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm hoặc trả góp.
Theo quy định mới, đối với giao dịch có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào nếu có:
- Hợp đồng mua bán bằng văn bản.
- Hóa đơn GTGT hợp lệ.
- Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định.
Trường hợp chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng nên chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì doanh nghiệp vẫn được tạm khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
Tuy nhiên, đến thời điểm thanh toán nếu không bổ sung được chứng từ thanh toán hợp lệ, doanh nghiệp phải kê khai điều chỉnh giảm phần thuế GTGT đã khấu trừ tương ứng.
Sau khi hoàn thiện chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp được kê khai khấu trừ lại ở kỳ tính thuế phát sinh chứng từ.
Quy định này tạo thêm sự linh hoạt cho doanh nghiệp trong hoạt động mua bán trả chậm, đồng thời vẫn đảm bảo kiểm soát chặt chẽ tính minh bạch của giao dịch.
Thay thế danh mục tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu không chịu thuế GTGT
Điều 5 của Nghị định 144/2026/NĐ-CP quy định thay thế toàn bộ Phụ lục I và Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Các phụ lục mới cập nhật danh mục sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản:
- Chưa qua chế biến.
- Đã chế biến nhưng thuộc diện Nhà nước không khuyến khích xuất khẩu.
Những sản phẩm thuộc danh mục này sẽ không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo định hướng hạn chế xuất khẩu tài nguyên thô.
Việc cập nhật phụ lục giúp cơ quan quản lý dễ dàng điều chỉnh danh mục phù hợp với tình hình kinh tế – xã hội từng giai đoạn, đồng thời tăng cường định hướng sử dụng hiệu quả tài nguyên trong nước.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi Nghị định có hiệu lực?
Với hàng loạt thay đổi mới liên quan đến kê khai và khấu trừ thuế GTGT, doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại quy trình kế toán và quản lý hóa đơn để hạn chế rủi ro phát sinh.
Một số công việc doanh nghiệp nên thực hiện gồm:
- Kiểm tra nhóm hàng hóa, dịch vụ thuộc diện không chịu thuế GTGT.
- Rà soát hoạt động bán nợ và chuyển nhượng công nợ.
- Đối chiếu doanh thu phục vụ phân bổ thuế GTGT đầu vào.
- Kiểm tra điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt.
- Cập nhật phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử theo quy định mới.
Trong bối cảnh chính sách thuế liên tục thay đổi, việc sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử có khả năng cập nhật nhanh quy định mới sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực xử lý thủ công và hạn chế sai sót khi kê khai.
Fast e-Invoice đáp ứng quy định mới về thuế GTGT
Fast e-Invoice hỗ trợ doanh nghiệp quản lý hóa đơn điện tử theo đúng quy định hiện hành, đồng thời sẵn sàng đáp ứng các thay đổi mới của Nghị định 144/2026/NĐ-CP thông qua:
- Quản lý phát hành hóa đơn điện tử đúng chuẩn.
- Kết nối dữ liệu hóa đơn và kế toán đồng bộ.
- Hỗ trợ tra cứu, lưu trữ hóa đơn nhanh chóng.
- Đáp ứng yêu cầu đối soát chứng từ thanh toán.
- Cập nhật kịp thời các thay đổi về chính sách thuế.
Việc chuẩn hóa dữ liệu kế toán và hóa đơn điện tử ngay từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng thích ứng với các quy định mới khi Nghị định 144/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 20-06-2026.